السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

274

تفسير الميزان ( فارسي )

قرار گرفته ، آرزويى است كه در مقام حسرت كرده‌اند ، و معلوم است كه آرزوى در مقام حسرت ، آرزوى چيزى است كه مىبايستى داشته باشند ، ولى ندارند ، و حسرت مىخورند ، كه اى كاش ما هم آن را ميداشتيم . پس معناى اينكه گفتند : ( اگر براى ما بازگشتى بود ) اين است كه اى كاش برمىگشتيم ، و از مؤمنين ميشديم ، تا مانند آنان بشفاعت مىرسيديم ، پس آيه شريفه از ادله ايست كه بر وقوع شفاعت دلالت مىكند ، نه بر نفى و انكار آن . و در توحيد « 1 » ، از امام كاظم ، از پدرش ، از پدران بزرگوارش ع ، از رسول خدا ( ص ) روايت آورده ، كه فرمود : در ميانه امت من تنها شفاعت من بمرتكبين گناهان كبيره مىرسد ، و اما نيكوكاران هيچ گرفتارى ندارند ، كه محتاج شفاعت شوند ، شخصى عرضه داشت : يا بن رسول اللَّه ( ص ) : چطور شفاعت مخصوص مرتكبين كبيره ها است ؟ با اينكه خداى تعالى مىفرمايد ( وَلا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى ) « 2 » ، و معلوم است كه مرتكب گناهان كبيره مرتضى ( مورد پسند خدا ) نيستند ؟ امام كاظم ( ع ) فرمود : هيچ مؤمنى گناه نمىكند مگر آنكه گناه ناراحتش ميسازد و در نتيجه از گناه خود نادم مىشود ، و رسول خدا ( ص ) فرموده بود : كه براى توبه همين كه نادم شوى كافى است ، و نيز فرمود : كسى كه از حسنه خود خوشحال ، و از گناهكارى خود متاذى و ناراحت باشد ، او مؤمن است ، پس كسى كه از گناهى كه مرتكب شده پشيمان نميشود ، مؤمن نيست ، و از شفاعت بهره مند نميشود ، و از ستمكاران است ، كه خداى تعالى در باره شان فرموده : ( ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ ، وَلا شَفِيعٍ يُطاعُ ، ستمكاران نه دلسوزى دارند ، و نه شفيعى كه شفاعتش خريدار داشته باشد ) . « 3 » شخصى كه در آن مجلس بود عرضه داشت : يا بن رسول اللَّه ( ص ) چگونه كسى كه بر گناهى كه مرتكب شده پشيمان نميشود مؤمن نيست ؟ فرمود : جهتش اين است كه هيچ انسانى نيست كه يقين داشته باشد بر اينكه در برابر گناهان عقاب مىشود ، مگر آنكه اگر گناهى مرتكب شود ، از ترس آن عقاب پشيمان مىگردد ، و همين كه پشيمان شد ، تائب است ، و مستحق شفاعت مىشود ، و اما وقتى پشيمان نشود ، بر آن گناه اصرار مىورزد ، و مصر بر گناه آمرزيده نميشود ، چون مؤمن نيست ، و بعقوبت گناه خود ايمان ندارد ، چه اگر ايمان داشت ، قطعا پشيمان ميشد . و رسول خدا ( ص ) هم فرموده بود : كه هيچ گناه كبيره اى با استغفار و توبه كبيره نيست ، و هيچ گناه صغيره اى با اصرار صغيره نيست ، و اما اينكه خداى عز و جل فرموده :

--> 1 - توحيد صدوق ص 407 ح 6 ب 63 2 - سوره انبياء ، آيه 28 3 - سوره غافر آيه 18